27 MAYIS PULLARI

2009-06-02T06:35:00.000-07:00

En son kaç gün önce, hangi tarihte bir posta pulu gördüğünüzü hatırlıyor musunuz?

Haklısınız, mektuplar gibi posta pulları da günlük hayatımızdan usulca çekilip kayboluveren eski zaman âdetlerinden biriydi. Zarflar şimdi sadece bankaların hesap özetleri veya ticari şirketlerin adrese gönderdiği faturalar için kullanılır oldu; üzerlerinde ise pul yok, sadece pul yerine geçen otomatik bir damga yer alıyor.

Pullar hayatımızdan çıkıp gitti ama tamamen değil; PTT Genel Müdürlüğü hâlâ, meraklısı ve gitgide azalan mektup göndericileri için pul basmaya devam ediyor; genel müdürlük bünyesinde pul koleksiyoncuları (filatelist) için hizmet veren Tanıtım ve Pazarlama Dairesi Başkanlığı bünyesindeki Filateli ve Müze Şubesi Müdürlüğü, pul dediğimiz güzelliği yaşatıyor.

Pul, evet biraz demode gibi dursa da, hayatımızın renkli ve güzel ayrıntılarından biriydi; aynı zamanda devletin hükümranlık alâmetlerinden biri sayılır; para gibi pul basmak da devlet tekelindedir. Öyle olduğu içindir ki devletin ideolojisiyle, tutum ve politikasıyla yakından ilgilidir ve bu bakımdan pul koleksiyonlarını incelemek, devletin ideolojik yapısına yakından göz atmakla aynı anlama gelir.

27 Mayıs 1960 Darbesi'nden hemen sonra, o yıllarda müthiş bir kullanım hızına sahip pullar, "devr-i sâbık'a (eski düzene) aittir" diye hemen kaldırılıp atılmadı ama yeni düzen iktidarını pullar üzerinde göstermekte gecikmedi. Siyasi tarihimiz bakımından uğursuz geçen 1960 yılı henüz bitmeden PTT İdaresi, 213 sayılı emisyon kararıyla ve "Türk Tarihi" klasmanı başlığı altında bir pul yayınlamaya karar verdi. Bu pulun adı, PTT kayıtlarında şöyle geçiyor: "Düşük iktidar partisi mensuplarının yargılanmaları (Yassıada duruşmaları)

Aynı yıl PTT İdaresi, bir seri daha yayınladı; 216 sıra sayılı bu pul dizisinin adı "27 Mayıs İnkılâbı" idi.
--------------------
Ahmet Turan Alkan

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:28:00.001-07:00

Darbe günlerinde çok moda olan bu marş, Plevne Marşı'ndan adapte edilmişti ve 27 Mayıs'a karşı çıkan hükümet yanlısı güçlerin, masum Türk gençliğini acımadan öldürdüğü, hatta kıyma makinelerinde çektiği iddiasını sahici gibi göstermek için sıkça tekrarlanıyordu.

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:25:00.001-07:00

Bu kompozisyonda ordu, esarete uğramış gençliği ve Türk milletini, onun zincirlerini kırarak kurtarmakta ve acılarını dindirmekteydi.

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:23:00.001-07:00

Bu pul, darbeden sonra yayınlanan ilk pullar arasındadır ve PTT arşivlerinde "Düşük iktidar partisi mensuplarının yargılanmaları (Yassıada duruşmaları)" diye isimlendirilmişti.

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:21:00.001-07:00

Darbenin 1. yılı hatırasına çıkarılan bu pulda, 27 Mayıs'ın tarihi bir destanla özdeşleştirilerek kutsanması gayretine şahit oluyoruz; böylece darbecilerin, aynı Ergenekon'dan çıkan Türk budunları gibi Türk milletini sıkıntıdan selâmete çıkardığı imâ edilmekteydi. Bu pulun Türkçü mesajı da ayrıca dikkat çekicidir.

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:18:00.001-07:00

Zincir ve zincirleri şahlanarak kıran at sembolleri, darbeyi destekleyen grafik sanatçılarının görüntü dilini anlamamıza yardım ediyor; böyle mübarek ve uğurlu bir hayvan, herhalde kötü bir fikri ve grubu temsil edemezdi!

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:16:00.001-07:00

27 Mayıs Darbesi Atatürkçü bir hareket değildi ama darbe başarıya ulaştıktan sonra hareketin "Atatürk istikametinde ve izinde" yapıldığına dair güçlü bir kanaat yaygınlaştırılmaya çalışılmıştır. Yukardaki pul, Atatürk'ü, darbecilerin yaptığı şeyi onaylıyormuş gibi bir çerçeve içinde gösteriyor.

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:12:00.000-07:00

Gözleri bağlı Adalet tanrıçasını canlandıran bu çalışma, Yassıada'da kurulan Yüksek Adalet Divanı'nın itibar ve adaletine güvenilmesi gerektiğini imâ ediyordu; oysaki mahkemenin yargıcı, sanıklara bir duruşma esnasında, "sizi buraya tıkan kuvvet böyle istiyor" diyerek, yargılamanın sağlığı hakkında esaslı bir "ihsâs-ı rey"de (Hâkimlerin, duruşma süreci sonuçlanmadan dava hakkında kanaat belirtmesi) bulunmuştu.

27 MAYIS PULLARI KOLLEKSİYONU

2009-06-02T06:00:00.000-07:00

27 Mayıs darbesi bu kompozisyonda güneş sembolünün aydınlatıcı, hayat verici, olumlayıcı izlenimleriyle aynileştiriliyor; alt plandaki üçlü genç silüetinde ise ordunun, gençlikle birlikte hareket ederek "meşru" bir iş yaptığı ileri sürülüyor.